Thủ tục hủy đăng ký (Massho Toroku) và quy trình xuất khẩu ô tô từ Nhật Bản: Hướng dẫn chi tiết

Rất nhiều kỹ sư, chuyên gia và bà con kiều bào người Việt Nam sau nhiều năm làm việc tại Nhật Bản có nguyện vọng mang chiếc xe ô tô kỷ niệm của mình về nước theo diện tài sản di chuyển, hoặc các doanh nghiệp thương mại muốn xuất khẩu xe ô tô cũ chất lượng cao từ Nhật Bản sang các thị trường Đông Nam Á, Châu Phi và Trung Đông. Để đưa một chiếc ô tô ra khỏi lãnh thổ Nhật Bản hợp pháp, bạn bắt buộc phải thực hiện thủ tục hủy đăng ký lưu hành nội địa (Massho Toroku) và làm thủ tục thông quan cảng biển. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết quy trình pháp lý và sự hỗ trợ thiết thực từ các Gara người Việt tại Nhật.

1. Phân biệt hai hình thức hủy đăng ký xe tại Nhật

Trước khi đưa xe đi xuất khẩu hoặc tháo dỡ, bạn phải làm việc với Cục Vận tải Đường bộ (Unyukyoku – đối với xe biển trắng) hoặc Hiệp hội Kiểm tra Xe hạng nhẹ (Kei Jidosha Kensa Kyokai – đối với xe biển vàng):

• Hủy đăng ký tạm thời (Ichiji Massho Toroku): Áp dụng khi bạn tạm ngừng lưu hành xe (không phải đóng thuế xe hàng năm nữa) để chuẩn bị bán, sang nhượng hoặc lưu kho chờ ngày xuất khẩu. Bạn sẽ nộp lại 2 biển số xe bằng sắt và nhận về Giấy chứng nhận hủy đăng ký (Toroku Shikikaku Shoumeisho).
• Hủy đăng ký xuất khẩu (Yushutsu Massho Toroku): Đây là thủ tục bắt buộc để đưa xe lên tàu biển ra nước ngoài. Cơ quan chức năng sẽ cấp cho bạn Giấy chứng nhận xuất khẩu (Yushutsu Massho Toroku Shoumeisho) có giá trị tương đương hộ chiếu của chiếc xe để làm thủ tục hải quan tại cảng xuất và cảng nhập.

2. Quy trình 5 bước rút hồ sơ gốc và xuất khẩu ô tô tại Nhật

Bước 1: Kiểm tra quyền sở hữu và giải chấp ngân hàng

Chiếc xe chỉ có thể hủy đăng ký và xuất khẩu khi nó thuộc sở hữu hoàn toàn của bạn (tên bạn đứng ở mục Shoyusha – Chủ sở hữu trên giấy Shaikensho). Nếu xe đang mua trả góp (Auto Loan), tên chủ sở hữu vẫn là công ty tài chính hoặc đại lý xe, bạn bắt buộc phải thanh toán hết số nợ còn lại và làm thủ tục xóa thế chấp (Meigi Henko) về tên cá nhân.

Bước 2: Tháo biển số xe và nộp hồ sơ tại Cục Giao thông

1. Lái xe đến bãi tập kết, dùng cờ-lê tháo 2 biển số xe (biển sau của xe biển trắng có niêm chì lục giác Fuin, bạn dùng tuốc-nơ-vít chọc thủng nắp nhôm để vặn ốc).
2. Chuẩn bị hồ sơ gồm: Giấy đăng kiểm gốc (Shakensho), 2 biển số xe, Con dấu cá nhân (Inkan) và Giấy chứng nhận con dấu (Inkan Shoumeisho) cấp tại Shiyakusho trong vòng 3 tháng, Hộ chiếu/Thẻ Zairyu Card.
3. Nộp hồ sơ tại Unyukyoku, đóng phí cấp chứng nhận (khoảng 350 – 700 yên).
4. Nhận bản gốc Giấy chứng nhận xuất khẩu (Export Certificate).

Bước 3: Vận chuyển xe đến bãi kiểm định cảng biển (Port Yard)

Vì xe đã tháo biển số nên không được phép tự lái trên đường công cộng. Bạn phải thuê xe cứu hộ chuyên dụng (Sekisai-sha) chở xe đến các bãi cảng lớn như cảng Yokohama, Kawasaki, Nagoya hoặc Kobe.

Bước 4: Kiểm định phóng xạ và khử trùng hải quan

Sau thảm họa sóng thần 2011, tất cả các phương tiện xuất khẩu từ Nhật Bản đều phải trải qua bước đo lường nồng độ phóng xạ (Radiation Inspection). Chiếc xe phải đạt tiêu chuẩn an toàn thì mới được cấp chứng chỉ cho phép đưa lên tàu container hoặc tàu chuyên dụng chở ô tô (Ro-Ro ship).

3. Quy định nhập khẩu xe ô tô vào Việt Nam cần biết

Đây là phần rủi ro pháp lý cao nhất mà bạn cần lưu ý:

Cảnh báo của Bộ Công Thương & Hải quan Việt Nam:

• Xe ô tô tay lái nghịch (tay lái bên phải – Right Hand Drive) của Nhật Bản BỊ CẤM NHẬP KHẨU VÀO VIỆT NAM để lưu hành trên đường công cộng (trừ xe chuyên dùng trong sân golf, khu du lịch kín). Do đó, bạn không thể nhập xe biển Nhật thông thường về Việt Nam đăng ký biển số để chạy.
• Chỉ những chiếc xe nhập khẩu từ Châu Âu/Mỹ có tay lái bên trái (Left Hand Drive) được lưu hành tại Nhật mới đủ điều kiện mang về Việt Nam theo diện hồi hương của kiều bào hoặc xe chuyên gia.
• Tuổi của xe đã qua sử dụng không được vượt quá 5 năm tính từ năm sản xuất đến thời điểm về đến cảng Việt Nam.

4. Vai trò của Gara người Việt trong việc hỗ trợ xuất khẩu xe

Các Gara ô tô của người Việt tại các tỉnh Kanto, Chubu hay Kansai đóng vai trò cầu nối cực kỳ quan trọng:

• Ủy quyền làm thủ tục hành chính: Nhận ủy quyền thay bạn đi tháo biển số, rút hồ sơ gốc tại Unyukyoku nhanh chóng trong 1 buổi sáng.
• Vận chuyển xe tải (Car Carrier): Có sẵn đội xe kéo chở xe an toàn từ nhà bạn ra tận bãi tập kết cảng biển với chi phí rẻ hơn các công ty vận tải Nhật Bản từ 20 – 30%.
• Đóng container chuyên nghiệp: Đóng chèn gỗ, chằng buộc dây cáp (Lashing) xe trong container 20ft hoặc 40ft đảm bảo xe không bị trầy xước va đập khi vượt đại dương.
• Tư vấn thị trường: Hỗ trợ kết nối xuất khẩu xe sang các quốc gia cho phép xe tay lái bên phải như Úc, New Zealand, Dubai, Mông Cổ hoặc các nước châu Phi với thủ tục thông quan thuận lợi.